مناطق بکر اردبیل (آشنایی با 20 دیدنی جذاب استان اردبیل)

این امامزاده در میان محلیان با نام «امامزاده مومد حسن» شناخته میشود و برای ساکنان این منطقه ارج و قرب بالایی دارد.سد خان آباد، منبع عکس: esfahanfishing.irاز دیگر جاهای دیدنی الیگودرز «سد خان آباد» است که در ۲۵ کیلومتری آن قرار دارد. غار یخگان در زبان محلی به «بوزخانا داغی» معروف بوده و با دمای بسیار بالایی که دارد موجب یخ بستن آب می گردد. این سد عظیم در محلی به نام آبادچی ساخته شده. برخی مورخان با بررسی نقشهها و نامههای قدیمی متوجه شدهاند که در برخی نامهها نام این رودخانه به نام رود اتک اشارهشده است. كشور ايران به دليل موقعيت خاص جغرافيايي و زمين شناختي فلات ايران از تعداد و تنوع بسيار بالاي اكوسيستم هاي تالابي برخوردار است به طوري كه از ۳۹ محيط تالابي تعريف نشده به جز يك مورد ، مابقي در ايران يافت مي شود .

۷ تالاب از سوي دبيرخانه كنوانسيون رامسر در فهرست مونتروي كنوانسيون به عنوان تالاب هاي در معرض تهديد و تخريب ثبت شده ، در حالي كه تعداد واقعي تالاب هاي در شرف نابودي كشور رقمي بيش از اين است . به هر حال در شرایط کنونی هم باید فکر و ذکر وزارت خارجه سیستان و بلوچستان و تالاب هامون باشد. با این حال منبع آگاه افزود که طالبان یا قراردادی را نمیپذیرند، یا اگر اعلام کند که قراردادی را قبول دارد، به آن توافق پایبند خواهد بود و مقامات طالبان نیز در مذاکرات خود با تهران به صراحت پایبندی به معاهده ۱۳۵۱ میان ایران و افغانستان را پذیرفتهاند و از این رو دستیابی ایران به حقابه خود در منابع مرزی مشترک با همسایه شرقی بلندمدت خواهد بود.

در حالی که زمستان در حال سپری شدن است، موضوع حقابه ایران از رودخانه مرزی مشترک با افغانستان بار دیگر در دو سوی مرز مورد بحث و توجه واقع شده است. وزارت خارجه ایران هم برای مذاکره بر سر موضوع آب مرزی به خصوص آب سیستان باید یک تیم قدرتمند داشته باشد تا با فعالیت مستمر نه مقطعی بتوانند گزارشهای مورد نیاز این دستگاه را تهیه کنند و همین گزارشهای منسجم مبنای مذاکره قرار گیرد؛ چون تیم مذاکرهکننده وزارت خارجه هر چقدر هم قوی باشند نمیتوانند بدون داشتن اطلاعات علمی و تخصصی منافع کشور را تامین کنند.

ایرانیان که به همت دولتمردان از امکانات بهداشتی و اجرای طرح های آبرسانی و سایر خدمات بهره مند هستند اما مردم محروم ولایات نیمروز و فراه افغانستان چه کنند که هیچگونه امکاناتی ندارند و تنها دلخوشی شان تبادل کالا با همسایگان ایرانیشان است. خاک و گرد و غبار ناشی از خشک شدن هامون جان انسانها را به خطر انداخته اما سردمداران آمریکا و انگلیس و سایر همپیمانانشان در ناتو به راحتی در افغانستان نشسته و نظاره گر کشت خشخاش و تولید تریاک و نابودی حیات بشر و سایر جانداران هستند. به این دلایل بود که پیشتر نیز حسن روحانی، رئیسجمهوری ایران در همایش بینالمللی «مقابله با گردوغبار» در سال ۱۳۹۶ که با حضور مقامات عالیرتبه افغانستان در تهران برگزارشده بود اظهار داشت که ایران نمیتواند در برابر ساخت سدهایی همانند کجکی، کمال خان، سلما و سایر سدهایی که در افغانستان ساخته میشود بیتفاوت بماند.

تئاترهای یونانی در این کشور بسیار دیده میشود و بخش مهمی از زندگی افراد محسوب میشود. با وجودی که مردم سیستان به دلیل خشک شدن رودخانه هیرمند به ناچار کشاورزی، دامداری و صید و صیادی را از دست داده و با محرومیت رو به رو شده اند، افغان ها آب جاری در رودخانه هیرمند را پس از ذخیره سازی در پشت سدها و بندها به مزارع خشخاش هدایت می کنند و از آبی که می تواند زیستگاه شمار بسیار زیادی از حیات وحش شود و زندگی هزاران نفر را به زیبایی تبدیل کند، صرف تولید تریاک و در نتیجه نابودی نسل بشر می شود.

وجود خانههای ویلایی متعدد که جمعیت بسیار کمی را در خود جای دادهاند، باعث شده تا سکوت و زیبایی خیابانهای فرعی شهرک غرب، زبانزد تهرانیها باشد. حتی اگر بنا باشد، از این شهر به صورت گذری عبور کرده و به راه مقصدتان را پیش بگیرید، مسلما از شهر زیبایی که پیش رویتان دارید، نمیتوانید ساده بگذرید. یک منبع آگاه درباره رهاسازی آب از افغانستان به سوی ایران به روزنامه جوان میگوید که طالبان حتی در جریان مذاکرات و گفتگوهای اخیر در تهران نیز پایبندی خود را به توافق ۱۳۵۱ با ایران به صراحت اعلام کردند و مخالف مسدودسازی رودخانههای مرزی مشترک به دلایل دینی و اخلاقی هستند.

احمدی، محمود، قویدل رحیمی، یوسف و درفشی، خه بات، (1391)، «تأثیر خشکسالی در امنیت مرزی منطقه سیستان طی سالهای 1998 الی 2010»، همایش ملی شهرهای مرزی و امنیت، چالشها و رهیافتها. خشکیدگی دریاچه هامون ناشی از قطع جریان آب هیرمند موجب افزایش زمان بادهای 120 روزه به بیش از 160 روزه شده و با وزش این بادها، گرد و غبار بستر دریاچه و حرکت شن های روان از افغانستان بخصوص در ماه های اواخر بهار و فصل تابستان زندگی را برای ساکنان این استان بویژه شهرها و روستاهای منطقه سیستان و شهرستان زاهدان مشکل کرده است.

علاوه بر هامون، مناطقی از ولایات نیمروز و فراه افغانستان نیز کانون شن های روان و ریزگردها شده است و خاک ها و شنهای بر خواسته از آنها مشکلات فراوانی برای ساکنان دو سوی مرز ایجاد کرده اند. منصوری، جمشید، (1364)، تالاب هامون پناهگاه حیاتوحش هامون، تهران: سازمان حفاظت محیطزیست. سرپرست وقت اداره کل حفاظت محیط زیست سیستان و بلوچستان معتقد است، تنها راه نجات تالاب هامون و مردم شرق ایران به خصوص مناطق شمالی سیستان و بلوچستان عمل کردن دولت افغانستان به تعهدات خود مبنی بر رها سازی حق آبه ایران از هیرمند است.

این در حالیست که تالاب هامون از بهترین زیستگاه های پرندگان در آسیا است بطوری که در زمان حیات خود پذیرای دسته های 200 هزار تا 600 هزار قطعه ای از پرندگان مختلف مهاجر بوده است. طوفانهای شن، غلظت گرد و غبار و افزایش ریزگردهای ناشی از خشکسالی و خشک شدن بستر تالاب بین المللی هامون مشکلات عدیده ای برای مردم سیستان و بلوچستان به وجود آورده است. با توجه به آنچه پژوهشگران دربارة مسائل و مشکلات مربوط به تغییرات رودخانههای شهری انجام دادهاند و نیز از آنجایی که کلانشهر مشهد ازلحاظ ژئومورفولوژیکی در پهنة آبرفتی و محصور در ارتفاعات کپهداغ و هزار مسجد از یکسو و بینالود از سوی دیگر واقع شده است، بنابراین بررسی وضعیت احداث کانالهای شهری و میزان انطباق آنها با مسیلهای طبیعی نسبتاً ضروری به نظر میرسد.

بله. پایش ماهوارهای حکایت از این واقعیت دارد که با توجه به جریانهای مختلف باد در منطقه، گرد و غبار هامون علاوه بر شمال استان سیستان و بلوچستان، بر غرب کشور افغانستان و جنوب پاکستان نیز اثرگذار است حتی در برخی مواقع استثنایی، طوفانهای گرد و غبار از عرض خلیج فارس عبور میکند و به کشورهای حاشیه جنوبی مثل امارات و عمان میرسد. عبارتی مثل “عروس آبشارهای ایران” خیلیها را وسوسه میکند تا در سفرشان به لرستان، نزدیک سه ساعت تا الیگودرز بروند و آبشار آب سفید را ببینند.

منبع آگاه حتی اهمیت آزادسازی منابع آبی مشترک افغانستان و ایران را برای طالبان تا آنجا مهم عنوان کرد که معاون نخستوزیر طالبان به شخصه بر این روند نظارت داشته است، هرچند در دو سوی مرز همواره کسانی مخالف روابط گرم دو همسایه هستند و در این میان شیطنتهایی برای برهم زدن روابط گرم دو کشور صورت گرفته است. هنگام افتتاح سد «محمد اشرف غنی»، رئیسجمهور پیشین و فراری افغانستان گفته بود که «ذخیره آب کمالخان به انبار آب برای افغانستان و ایران تبدیل خواهد شد، اما آب افغانستان به ازای دریافت نفت روانه ایران میشود.» این سخنان با واکنش مقامهای جمهوری اسلامی ایران روبهرو شد و سعید خطیبزاده، سخنگوی وزارت خارجه ایران در آن زمان با اشاره به رژیم حقوقی تعریف شده رودخانه هیرمند تأکید کرد که بر اساس قراردادی که بین دو کشور به امضا رسیده و در مجالس قانونگذاری هر دو کشور تصویب شده حقابه ایران کاملاً مشخص است.

ساخت این سد به دلیل جنگهای مداوم در افغانستان برای مدتی طولانی با وقفه روبهرو شده و از سال ۹۶ بار دیگر از سر گرفته و در فروردین ماه امسال افتتاح شد. به رسم سنت هرساله، امسال نیز قوها و بچهقوهای ساحل رودخانه تایمز در لندن، سرشماری شدند. دوست دارید یک روز متفاوت را در این سرزمین تجربه کنید، پیشنهاد ما به شما، پارک ساحل آفتاب مشهد است. برای طرح توسعه نیروگاهی این سد نیز احداث 6 واحد 700 مگاواتی دیگر به صورت زیرزمینی در ساحل راست پیشبینی شده که فعلاً فقط سازه آبگیر آن ساخته میشود.

آب زیرزمینی به طورکلی، از مکانی با انرژی بیشتر به مکانی با انرژی کمتر حرکت می کند . کم آبی از سال 76 دامن هامون را گرفته و اکنون حدود 13 سال با بی آبی رو به رو است، هامون و صیادان آن با آب زنده اند و اگر آب نباشد هامون بیابان خشک و لم یزرع می شود و بادهای موسمی خاک های بستر آن را حرکت داده و مناطق وسیعی از استان سیستان و بلوچستان و حتی خراسان جنوبی و ولایت نیمروز افغانستان را دچار ریزگردها می کند.

آنگونه که کاملا مشخص است تلاش های دیپلماتیک به جایی نرسیده و دولتمردان افغانستان حتی به تعهد خود و براساس قرار داد منعقد شده در سالهای پیش از انقلاب عمل نمی کنند. در معاهده سال 1351 بین ایران و افغانستان درباره هیرمند، مقرر شد که ایران سالانه 850 میلیون مترمکعب حق آبه از هیرمند به ویژه در فصول گرم سال و روزهای خشکسالی داشته باشد اما افغان ها سیلاب های بهاری و آبهای سطحی ناشی از بارندگی در مناطق نیمروز و هلمند که به تعبیر مردم سیستان “دشت مال” گفته می شود را در قالب این حجم 850 میلیون مترمکعبی حقابه سالانه محاسبه می کنند در حالی که این قبیل آبها کنترل ناشدنی و خارج از معاهده است.

فخاری، غلامرضا، (1371)، اختلاف دولتین ایران و افغانستان در مورد رود هیرمند، تهران: انتشارات وزارت امور خارجه. قطع آب ورودی رودخانه هیرمند، خشکسالی بیش از یک دهه و خشک شدن تالاب بین المللی هامون به همراه بادهای موسمی سیستان، مردم سیستان و بلوچستان را با مشکل متعدد اقتصادی، اجتماعی و بهداشتی مواجه کرده است. مزارشریف مرکز استان بلخ و مکانی است که به لحاظ تاریخی مرکز تمدنها و قومیتهای مختلف همراه با با تضادهای جالب است. وی بیان داشت: با تلاش های صورت گرفته، 27 کانون بحران فرسایش بادی در استان شناسایی شده و اکنون بیش از یک میلیون هکتار اراضی بیابانی استان متاثر از فعالیت های شن است که در این میان، خشک شدن هامون نیز بر مشکلات استان افزوده است.

دیدگاهتان را بنویسید